di MICHELE BRUNELLI
Ghe xe sta idèa oramai veciòta che i Vèneti i sia “beoni” e łora, al pòsto de rabiarse, tanto val ciapar l’ocaxion par scrìvarghe sora.
El vantajo de catarse in mezo a łe vie comerciałi e star a contato co pòpołi divèrsi l’è che te pol pescar cuà e là łe paròłe che te sèrve. I Vèneti i ga senpre avuo ła posibiłità de tor in préstio paròłe sora e soto łe Alpi: par noaltri «bévar(e)» e «trincar» i xe du mòdi divèrsi de parar zo àcua, vin, lìcuidi.
Par na sé normałe digo «Dàme un gòto che bevo na scianta (un poca, un fià) de àcua». A un me amigo pòso dirghe «Bivi (bevi) sto vin cuà e dìme se ‘l te pare bon». Parlando de me fiołe pòso dir che «Łe se ga bevù (bevesto) de gusto tuto el suco de fruta».
In Vèneto bevemo de tuto e bevemo tuti. Demo da «bévar» anca a łe bèstie e a łe piante parché in fin dei cunti anca łore łe xe dei èseri viventi: «Daghe da bévar al can», «Vo dar da bévar a l’òrto». Po, sicome che łe màchine łe xe drio deventar parte de ła fameja, se pol dir parfin «Ła ga un bel motor ma ła beve (ła consuma) masa».
Ma par «bévar» ghe vol calma. Senò te toca «trincar». Trincar l’è parente del tedesco «trinken», de l’ołandexe «drinken» e de l’inglexe «to drink», ma par noaltri vol dir bévar de corsa (it. “tracannare”). Co ła goła seca vedo un bel gòto de àcua e paro fora i òci: «Dèso ło trinco tuto su’n colpo». Ghe òfro vin bèło fresco a un me amigo e ghe digo «Trinca che l’è bon e ‘l cava ła sé!». De me fiołe pòso dir che «Łe se ga trincà de gusto tuto el suco de fruta». Se d’istà l’òrto l’è seco incandio, mi ghe dò àcua e «Łe piante łe se ła trinca tuta».
Se beve e se trinca, conforme ła situaçion. Ma savendo cosa che se fa.
—–
Una scrittura per andare d’accordo: la Ł potete leggerla piena o evanescente; la Z potete leggerla in vari modi secondo la vostra varietà (es. mèzo = mèzo – mèdzo – mèdho – mèdo); anche la Ç potete leggerla in vari modi (es. situaçion = situasion – situatsion – situatsion); la X invece è sempre sonora come in ‘xe’ (es. xe, ocaxion)